DE WAARDE VAN EEN LEVEN EN EEN ARME HEILIGE

Van de ene dag op de andere is Brazilië in rouw. Gugu, Augusto de Moraes Liberato,TV presentator en nogal wat ondernemend in de wereld van het amusement valt in zijn pas gekocht villakasteeltje in Orlanda, USA, van 4 meter hoog op zijn ‘kop’. Waarschijnlijk al direct hersendood maar we moesten nog een dag wachten op de officiele overlijdensverklaring. De nieuwswereld was waarschijnlijk niet voorbereid op zijn voortijdig heengaan, 60 jaar. Een heel dom ongeluk, naar verluidt de ster op de kerstboom proberen te plaatsen, zijn salon is nu eenmaal zo hoog. Wat me tegengaat in gans het verhaal zonder de waarde van Gugu te onderschatten is dat iemand die eigenlijk als presentator de zondag ‘trash’, onzin, kletskoek, bracht, plots geroemd, geëerd, gekend wordt bij zijn dood. Zijn grote waarde voor het braziliaanse volk werd zelfs onderstreept door president Bolsonaro maar we zijn al meer idiote uitspraken van hem gewoon. De rouw werd al gauw vergeten toen Flamengo van Rio de Zuid-Amerikaanse beker won, vergelijk het met de Champions league. De waarde van Gugu weet ik niet, wel dat hij naast de villa in Orlando er nog eentje staan had in São Paulo en een appartement met uitzicht op zee in Rio. Zelfs een eigen helicopter, piloot inbegrepen. Heel anders is het verhaal van Zilda Henrique dos Santos Leandro, 31 jaar die Aderbal Castro aanklampte om R$ 1 te vragen, omgerekend 0,25 eurocent. Hij vond haar te lastig en schoot haar dood. Een fait-divers op tv. Ze had geen villa’s, ze woonde gewoon op straat in Rio en had honger. Niemand van alle tv conoforen, zangers, enz.. hadden het over haar. Je kan de beelden hier bekijken, niet voor gevoelige mensen.  

https://www.youtube.com/watch?v=81DoJun44GM

We hebben ook een nieuwe heilige in Brazilië, de eerste echte. De anderen waren valse want ofwel niet geboren in Brazilië, ofwel hier niet gestorven. Maar Irma Dulce dos Pobres van Salvador da Bahia is dus de eerste echte. Het is nu Santa Dulce dos Pobres, Dulce van de armen. Je kan ze het best vergelijken met Moeder Teresa, dezelfde houding, klein, gebogen, sta me toe het mooie brugse woord ‘vernukkeld’ te gebruiken. Haar zorg groeide uit tot een van de grootste ziekenhuizen in Brazilië waar de arme bevolking gratis behandeld wordt en een gerenomeerde kankerafdeling heeft. De vijf hospitalen die nu tot haar werk behoren hebben jaarlijks 2,2 miljoen patienten, er zijn 954 bedden en er werken 3.000 mensen. Er worden 787 kinderen en jongeren opgevangen in het educatief centrum. Maar... ik heb toch wat moeite met haar heilig zijn ondanks de bewondering voor wat ze gepresteerd heeft. Bij een vrouw is een bloeding gestopt en een blinde kon weer zien. Maar nu ziende is hij blind geworden voor de werkelijkheid en gedraagt hij zich als een popster. Een echt mirakel had kunnen zijn dat de armoede op zijn minst in Salvador sterk zou dalen, dat de kinderen onderwijs en een goede gezondheid met daarmee aansluitend een volle maag zouden hebben. Een ander mirakel van haar is dat religieus toerisme nu op de kaart van Salvador staat, vraag me af, hoelang zal het duren? Maar wat velen niet weten of niet willen weten is haar jarenlange ‘vriendschap’ en medewerking met ACM, gouverneur, minister, burgemeester en met Emílio Odebrecht, de vader van Marcelo die in de gevangenis zit, en de hulp die zij bijbracht bij het witwassen van publiek geld. Goed, je kan zeggen ‘t was voor een goed werk maar toch. Ten andere door haar heiligverklaring stroomt het geld binnen, de merchandising loopt op volle toeren, de Shell-keten geeft op elke liter 0,05 cent af voor haar werken, in Shopping da Bahia staan er 50 koeien, kunstwerken, te wachten op een openbare veiling op 21 december, ten voordele van, je kan het al raden. Schrijver Paulo Coelho deed een storting van R$ 1.000.000 of 25.000 euro, je rechterhand moet niet weten wat je linker doet, maar onze Paulo had waarschijnlijk wat extra reclame nodig.

Neen, voor mij is de ene echte heilige hij die nog steeds zit te wachten op erkenning, Dom Helder Camara. Maar de kerk kijkt zo vaak de verkeerde kant op of wil het heilige in velen niet zien. Misschien zijn echte heiligen niet zo happig op zo'n titel, vraag het maar aan Jacques Gaillot.

Abraço,

Guido e Maria.

TERUG THUIS

Zoals steeds kan ik op de vlieger geen oog dicht doen, ’t is te zeggen kan ze wel dicht doen maar slapen, zelfs even indommelen, lukt niet. Met de taxi naar Zaventem, stipt vertrokken om 7 uur uit de Helmstraat samen met Bert, mijn valiezendrager. En dat is niet spottend bedoeld maar na de operatie moet ik nog oppassen met het uitoefenen van gewichtheffen. Brussel, Madrid, richting Salvador.

Wanneer ik dit schrijf is het 14 uur, 19 uur in België, nog 5 uur te gaan of liever te vliegen, op weg naar huis. Eindelijk na drie bijzondere maanden. Maar terwijl ik hier, met rondom mij die stilte van slapende mensen, hoe kunnen ze, af en toe toch een kind die wat lastig doet of een concertje van enkele snurkende medepassagiers, tijd heb om over de voorbije tijd na te denken wil ik vooral dankbaar zijn voor allen die me gesteund, getroost, geholpen of bezocht hebben. Met wie ik samen gelachen, geweend, getafeld heb, waarmee ik dierbare en soms vergeten herinneringen heb opgehaald. Ik wil geen lijst van namen noemen, het zou eindeloos lang worden en zou het schaamrood krijgen wanneer ik iemand mocht vergeten. Maar toch, heel speciaal, dank aan Bert en Wen waar Maria en ik een maand en ikzelf dan nog twee maanden mochten verblijven met alle goede zorgen en warme momenten, ook letterlijk want de zolderkamer was weliswaar geisoleerd maar met de zomerhitte voelde we ons in de oven van Brazilië. Nele, Wim, Arthur en Miel, de weinige momenten waren intens genoeg om jullie weer een jaar lang in ons hart mee tee dragen.

Het afscheid van pa en de daaropvolgende weken, maanden met het opruimen van bijna een eeuw familiegeschiedenis, hebben ons, kinderen van André, weer samen gebracht. Ik ben zo dankbaar dat ik na zoveel jaren mijn broer Johan teruggevonden heb. Katrien was nooit ver af maar toch zijn we wat dichter gekomen. Alle mooie herinneringen die we opnieuw samen mochten delen. Tijdens zijn laatste nacht mocht papa het nog beleven hoe zijn drie kinderen in dat donker uur samen een waren. Eén van de vele mooie momenten was ongetwijfeld zijn verjaardag op 23 september. Papa zou er 93 geworden zijn. Samen met de kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen hebben we het in het ouderlijk huis gevierd. Op zijn manier, met zijn aperitief (heel toepasselijk ‘Paradiso’) en zijn hapjes, kaasjes, toastjes met krabsla, croqjes, soepje en zijn appeltaart. Het was tevens afscheid nemen van het ouderlijk huis. De deur die ik voor de laatste keer dicht deed was dezelfde waar papa, Maria en ik zoveel jaren naeen elkaar uitzwaaiden, ieder jaar duurde het wat langer. Die deur is nu voorgoed dicht. Mijn verblijf in België zit erop. ’t Is mooi en intens geweest.

28.09.2019 – 14.30, ergens boven de atlantische oceaan.

10 uur later, 5 uur later dan voorzien dan eindelijk geland in Salvador. We waren er al eens dicht bij, maar de lichten van de landingspiste werkten niet. We vlogen terug naar Natal, 1000 km. Terug waar we twee en half uur op de luchthaven in het vliegtuig zaten te wachten in het ongewisse. Niemand die ons op de hoogte bracht van de toestand, geen druppel water. En dan terug naar Salvador waar we om 00.30 uur landden. Nog een uurtje om de controle te passseren en de bagage op te halen, iemand die hier al geweest is weet hoe primitief het er hier aan toe gaat. De vermoeidheid verdween op slag toen ik zag dat de ganse familie me stond op te wachtten. Ook zij werden in het gewissen gelaten over wat gebeurde.

29.09.2019 – 02.30, eindelijk thuis.

Abraço.

LANG ZAL HIJ LEVEN...

Papa is heengegaan, Omringd door ons,zijn kinderen en Bert zijn kleinkind, op maandagnacht 9 juli. We waren op tijd terug uit Brazilië om bij hem te zijn en afscheid te nemen. We hadden al afscheid genomen op 14 juni toen we na drie weken België terug huiswaarts keerden. Niet gedacht dat we zo vlug terug zouden zijn. Ik kan niet mooier verwoorden dan wat we tijdens de afscheidsviering in de kerk uitspraken namens de kinderen. 

André, Dreetje, pa, opa, overgrootvader, manlief, broere, nonkel, peter, priester, padre, vriend, amigo; je hebt vele namen gekregen en elk van ons heeft je op één of andere manier zo gekend, zo met je geleefd, met je meegeleefd.

Je hebt een rijk leven gehad maar het was niet altijd zo. Opgegroeid in de Klaradreve, in een klein huisje waar het gezin het niet breed had en er was die armoede van de oorlogstijd. Als oudste van het gezin was je de grote broer en heb je veel gedragen op je schouders. Je werd al vroeg geroepen door die God die je zo bemind hebt, de paters woonden in je achtertuin. Moeder wou echter dat je eerst studeerde en je ging naar de vakschool waar je als uitmuntende leerling de drukkerstiel leerde. Je ging werken in Desclee, dicht bij huis, en leerde er je vrouw Godelieve kennen. Het was de tijd van de kajotsters en Cardijn was jullie inspiratiebron, sociale rechtvaardigheid was het hoofdthema. In die tijd heb je ook vrienden voor het leven ontmoet.

Je werd vader van drie kinderen maar al heel vroeg verloor je je vrouw, dezelfde week dat haar vader overleed. Velen zouden er hun geloof bij verliezen maar je vervloekte nooit die God. Samen met de kinderen werd er gebeden voor het slapengaan en nooit, hoe laat ook, kon iemand naar bed gaan zonder een kruisje te vragen. Het was geen gemakkelijke opdracht als werkende vader twee jong-adolescenten en een kind van elf op te voeden. Gelukkig stak tante Lies een handje bij. Enkele jaren na het overlijden van Lieve kwam je terug tot leven. Het koor van Christus-Koning combineerde je met notenleer, daarna volgde je engagement in de basisgroepen.

Je bent echter die roepende God nooit vergeten en toen alle kinderen de deur uit waren ging je naar het seminarie. Kenmerkend was je volharding en je uithoudingsvermogen; studeren, werken en het huishouden. De laatste twee jaar van je opleiding liep je ook stage in het AZ Sint Lucas. Na je priesterwijding stelde je je er ten dienste als aalmoezenier. Je was één van de weinige priesters die wist wat de vreugde van een geboorte maar ook het afscheid van een lieve vrouw betekende. Vaak gebeurde het dat je zat te wenen aan het bed van een zieke.  Je had geen geleerde woorden nodig. Je hield van een eenvoudig maar echt geloof. Na Cardijn werd Romero je held.

Je bracht graag mensen samen; familie, buren, de gezinsgroep, je werkmakkers, ook op de avondjes voor Brazilië, het land dat je hart had gestolen. Ook daar kwam je samen rond de tafel van Paulo en Vera met 10, 20, 30, het kwam er op geen één. Het deed je veel pijn dat je er de laatste jaren niet meer heen kon. Brazilië was het eindpunt van een wereldreis die je naar Rwanda, Sri Lanka, Haïti en Indonesië voerde. Voor alles echter was je en bleef je ook vader, grootvader van 13 en overgrootvader van 14.

Je hield contact met de wereld, met iedereen die je, hoe ver ook, ontmoet had. De laatste jaren was de computer je beste vriend geworden. Mooie foto’s, interessante teksten en al die prachtig vormgegeven kaartjes, je vergat niemand. Je werk was tot in de puntjes, verzorgd, zoals je steeds zelf was. Je reizen en je missiewerk zette je verder via internet. Men wist al dat er iets met je scheelde als er enkele dagen geen berichten kwamen. Zelfs op het einde, in het ziekenhuis, vroeg je of een Iphone nog nuttig zou zijn. Zo graag hadden we hem nog enkele jaren gegund in Home Vogelzang in alle sereniteit omringd door familie en vrienden… en met zijn computer. Nu zwijgt je mailbox voorgoed.

Maar je zal ons blijven inspireren. Wij, kinderen, bewaren nu twee schatten in ons hart, mama en papa.

Vaarwel André, pa, opa, overgrootvader, vriend, adieu. Je bent nu voorgoed A Dieu. Hij heeft je voor de laatste keer geroepen, Hij zal nu voor je zorgen aan de overkant.

Bij het einde van de asverstrooiing zongen we met zijn allen heel stilletjes "lang zal hij leven, lang zal hij leven, lang zal hij leven in de gloria..." Want hij zal verder leven in de harten van heel velen, uit België, Brazilië en de zovele landen waar hij zo graag gezien was. Bedankt pa voor zoveel en zoveel meer.

VERHAALTJES

Je gaat op weg, gooit de vuilnis in de container en merkt met de sleutels in de hand dat je auto er niet meer staat. Even staat alles stil en dan begin je te denken, waar plaatste ik hem laatst. En dan realizeer je na een tijdje dat je met de huissleutels in je hand op weg bent naar de garage om de auto op te halen. Ouderdomverschijnsels, geheugenverlies, Alzheimer, of hou ik het op teveel aan mijn hoofd? En terwijl we toch bezig zijn met verhaaltjes heb ik dit nog voor je. Een man, laten we hem ‘dinges’ noemen wil absoluut president worden. Hij heeft er zich jaren op voorbereid, alle watertjes doorzwommen en juist op de eindmeet constateert hij een darmkanker. Nu zegt de wet dat je met kanker geen kandidaat kan zijn. Ja, en nu? Laten we een aanslag ensceneren, een messteek. En zo gebeurde dat tijdens de campagne een half losgeslagen idioot een messteek aan dinges geeft ter hoogte van de maag. Vlug wordt dinges weggevoerd, zonder een spatje bloed. Later op de beelden is ook op het mes geen bloed te zien. Een geslaagde operatie in het plaatselijke ziekenhuis waar godweetwaarvandaan een vijftal chirurgen klaarstaan. De dag nadien wordt dinges reeds overgevlogen naar een meer luxueus ziekenhuis in de grootstad. Een geluk met een ongeluk hoeft hij aan geen enkel debat mee te doen, op orders van de dokters. Veel komt er toch niet uit zijn mond en wat er uitkomt zou gemakkelijk weggeveegd worden door de tegenkandidaten. Dinges wordt gemakkelijk gekozen als presidente, extreem-rechts is nu eenmaal zeer populair. Hij neemt deel aan een wereldforum waar hij voor aap staat, kon niets duidelijks zeggen, zoals steeds, en de klanken die hij uitstoot zijn bijna onverstaanbaar, erbarmelijk is zijn uitspraak. Eind januari moet hij terug naar het ziekenhuis om de stoma weg te halen. Een zeer goed geslaagde operatie zegt de woordvoerder maar, nu komt het, zo’n operatie, routine, duurt ongeveer 1 uur maar bij dinges duurt het 7 uur. Wat is daar goed geslaagd aan? Zou er echt niets meer aan de hand zijn? Wordt waarschijnlijk vervolgd.

De zomervakantie hier was voor ons een welgekomen rustperiode. Kerst met de kinderen gevierd en met nieuwjaar en de weken erop was een nichtje met haar twee zoontjes bij ons te gast. Ik had ze al enkele malen ontmoet tijdens onze reisjes naar Tacaratu, de geboortestreek van Maria, maar nu leerden we elkaar beter kennen. Ze hebben het niet breed, het droge binnenland van Pernambuco heeft niet veel te bieden en genoten met volle teugen van hun reis. Het spreekt vanzelf dat we ze in de watten gelegd hebben.

Waarschijnlijk hadden de mensen van Brumadinho ook anders gedroomd van het nieuwe jaar. De dambreuk van een van de reservoirs waar afval uit de ijzermijnen in bewaard wordt brak door en de modderstroom sleurde heelwat mensen mee, tot op heden 165 doden en nog evenveel vermisten. Drie jaar geleden gebeurde het in Mariana maar ondanks de waarschuwingen gaat de grote ijzermaatschappij Vale door met het negeren van veiligheidnormen. Er liggen wetten klaar om alles meer te beveiligen maar van de helft van de senaat en de kamer wordt de verkiezingscampagne gesteund door Vale (grootste ijzerproducent van de wereld). Hoeveel dammen nog? Zal men politieke moed hebben om eindelijk een streep te trekken onder die vorm van corruptie zoals de nieuwe president beloofde? Maar het gaat hem moeilijk, zijn zoon blijkt even corrupt te zijn als zoveel anderen, wat zal papa doen?

Hier stikkend in de oven van 35° ben ik toch wat jaloers op of noem het heimwee naar de witte landschappen van ons landje. Waarschijnlijk hebben jullie het omgekeerde gevoel. Maar van kindsaf aan ben ik steeds een Sneeuwman/Steeman geweest met een grote voorkeur voor de witte vlokken. 

In mei komen we naar België, de witte vlokken zullen er niet meer liggen maar zo warm hoeft het nu ook te zijn, wat afkoeling zal deugd doen. Miel doet zijn eerste communie en daar zijn we graag bij. We zijn er drie weken waarvan ééntje in Rome om er eens zalig uit te zijn. Até.

Abraço,